Sokrates ve Değer Düşmanı Dostu

P: Değer diye bir şeyin olduğuna inanmıyorum. Normatif bir doğru yoktur.

S: O halde dostum, sana göre herhangi bir şeyin diğerine tercih edilmesini onun daha değerli olduğunu söyleyerek gerekçelendirmek mümkün değildir. Buna katılıyor musun?

P: Tabii ki katılıyorum. Değer diye bir şey olmadığına göre, hiçbir şeyin seçilme gerekçesi olarak da gösterilemez.

S: Peki sen her şeyin değersiz olduğuna inanmayı neden tercih ediyorsun?

P: Ne demeye çalışıyorsun Sokrates?

S: Bir şeyi tercih etmeye değer üzerinden gerekçe verilemeyeceğini söyledin. Ama genelde insanlar tercihlerini, tercih ettikleri şeyleri tercih etmelerinin değerli olmasıyla gerekçelendirirler. Senin böyle bir gerekçen olamayacağına göre, ne cevap vereceğini merak ediyorum.

P: Cevap çok basit. Tabii ki de hakikat olduğu için ona inanıyorum.

S: Evet. Düşündün mü dostum, neden hakikate inanma prensibine sahipsin?

P: Rasyonel olmak için doğru olan şeylere inanmak gerekir de ondan.

S: Neden rasyonel olmaya çalışıyorsun?

P: Nereye varmaya çalışıyorsun Sokrates?

S: Anlatayım dostum. Bence sen, farkında olmadan bazı şeylerin değerli olduğunu düşünüyorsun. Öyle ki, bence hakikatin ve rasyonel olmanın değerli olduğunu düşünüyorsun.

P: Yanlış. Ben sadece rasyonel olmaya önem veriyorum çünkü bu hayatım için faydalı bir şey.

S: Peki hayatın için faydalı olan şeyleri yapmaya neden önem veriyorsun dostum? Sen bu açıklamalarınla sadece soruyu geriye çekiyorsun. Ama gerçek şu ki, herhangi bir şeye önem vermek, gizli olarak da olsa, değerlere atıfta bulunmak demektir.

Mesela, az önce faydana olan şeylere önem verdiğini söyledin. O halde, aslında sen en temelde hazzın değerli olduğunu düşünüyor olabilir misin? Ne dersin?

P: Sanırım haklısın Sokrates. Sanırım tüm bu açıklamalarımla gizlice normatif önermelerde bulunuyorum. O halde, eğer pozisyonumu koruyacaksam pozisyonumu korumak için hiçbir gerekçe verememem gerekiyor.

S: Hay yaşa dostum. Sahi söylesene, sen bu iddiaya en başında nasıl vardın?

P: Değer diye bir şey nasıl var olabilir sorusuna cevap bulamıyordum. Ve kültürler arasında farklı değer yargıları var diye değerin insan uydurması olduğunu düşündüm. Bir de nihilist triplerine girmeyi seviyorum.